LoginRegister
CITI Universitywww.citi.edu.mn ↗
CITI SCIENCE 
International Scholarly Journal
ISSN (Print): 2788-7685e-ISSN (Online): 2788-7693Published by CITI University
Submit Manuscript

Өндөр насны тэтгэврийн онол, үзэл баримтлалыг Монгол Улсын тэтгэврийн тогтолцоонд төлөвшүүлэх нь

Abstract

Нийгмийн даатгал нь өндөр наслах, хөдөлмөрийн чадвараа түр хугацаагаар алдах, тэжээгчээ алдах зэрэг хуульд заасан тохиолдолд иргэдийн материаллаг болон нийгмийн байдлын өөрчлөлтөөс үүдэх эрсдэлийг нөхөхөд чиглэсэн эдийн засаг, зохион байгуулалт, эрх зүйн цогц тогтолцоо юм. Энэхүү тогтолцооны үндсэн бүрэлдэхүүний нэг болох өндөр насны тэтгэврийн даатгал нь дэлхийн улс орнуудын төрийн бодлого, эрдэмтэн судлаачдын анхаарлын төвд байдаг чухал асуудал юм. Иргэдийн дундаж наслалт нэмэгдэж, өндөр насны тэтгэвэр авагчдын тоо өсөж байгаа нь амьдралын чанар сайжирч байгааг илтгэх боловч нөгөө талаас тэтгэврийн даатгалын сангийн санхүүгийн тогтвортой байдал, улсын төсөвт үзүүлэх ачаалал зэрэг асуудлыг бий болгож байна. Өнөөгийн зах зээлийн нөхцөлд иргэдийн хөдөлмөрийн орлого, амьдралын түвшин, нийгмийн баталгааны боломж харилцан адилгүй байгаа тул ирээдүйн амьдралын баталгааг хангах, нийгмийн эрсдэлээс хамгаалах, ядуурлыг бууруулахад өндөр насны тэтгэврийн даатгал чухал үүрэгтэй. Энэхүү өгүүллээр өндөр насны тэтгэврийн тогтолцооны онол, үзэл баримтлалыг судалж, Монгол Улс болон гадаадын зарим орны олон эх үүсвэрт тэтгэврийн тогтолцоог харьцуулан авч үзэхийн зэрэгцээ тэдгээрийн туршлагыг Монгол Улсад нэвтрүүлэх боломж, эрх зүйн зохицуулалтыг шинжлэн үнэлэлт, дүгнэлт өгөхийг зорилоо.

References

  1. Авирмид, Л. (1976). БНМАУ-ын хөдөлмөрийн эрх зүйн үндэс. Улаанбаатар.

  2. Жамбалдорж, О. (1982). БНМАУ-ын нийгэм хангамжийн эрх зүй. Улаанбаатар.

  3. Дашдондог, Ц. (2006). Монгол Улсын нийгмийн даатгалын тогтолцоог сайжруулах асуудал. Улаанбаатар.

  4. Dimitrijević, M., & Obradović, G. (2005). Funding social insurance. Facta Universitatis, Series: Law and Politics, 3(1), 53–61.

  5. Бурмаа, Г. Монгол Улсад амьдралын даатгалыг хөгжүүлэх асуудал. Улаанбаатар.

  6. Ванданмагсар, Д., & Сүхбаатар, Ц. Нийгмийн даатгалын үүсэл хөгжил, шинэчлэл. Улаанбаатар.

  7. Маркс, К. (1956). Хөлсний хөдөлмөр ба капитал. Улаанбаатар.

  8. Маркс, К. Критика Готической программы. https://www.marxists.org/

  9. Рикардо, Д. Өртгийн үндэс – хөдөлмөр: Хуваарилалтын онол.

  10. Beveridge, W. (1944). Report of the Committee on Social Insurance and Allied Services.

  11. Бэндер, С. (1997). Тэтгэврийн шинэчлэл: Шилжилтийг удирдахуй. УИХ-ын Нийгмийн бодлогын байнгын хорооны ажлын хэсэгт танилцуулсан илтгэл.

  12. Fang, H., & Feng, J. The Chinese pension system.

  13. Гайдар, Е. Т. История пенсий: Зарубежный опыт, пенсионная система, пенсионный возраст.

  14. Андреев, В. С. (1998). Право социального обеспечения. Москва.

  15. Захаров, М. Л., & Тучкова, Э. Г. (2004). Право социального обеспечения России.

  16. Скачкова, Г. С. (2004–2017). Пенсия. В Большая российская энциклопедия (35 боть). Москва: Большая российская энциклопедия.

  17. Монгол хэлний их тайлбар толь. https://mongoltoli.mn/dictionary

  18. Ожегов, С. И. Ожеговын орос хэлний тайлбар толь. http://www.ozhegov.com/words/

  19. Нарангэрэл, С. (2011). Эрх зүйн эх толь бичиг (х. 465). Улаанбаатар.

  20. Өндөр насны тэтгэврийн тогтолцооны өнөөгийн байдал: Судалгааны тайлан. (2019). Удирдлагын академи, Улаанбаатар.

  21. European Parliament, Directorate-General for Policies. (2014). (х. 10).

  22. Ватник, П. А. (2010). Теория риска (х. 5). Москва.

  23. Эрүүл мэндийн даатгалын гарын авлага. (2007, х. 4). Улаанбаатар.

  24. Аристотель. (2003). Улс төр (Б. Даш-Ёндон, Орч., х. 68). Улаанбаатар.

  25. Найжель, Др. (2006). Чөлөөт нийгмийн үндсэн зарчмууд (Монгол орчуулга, х. 6). Улаанбаатар.

  26. Намсрай, Б. (1999). Эдийн засгийн онолын түүх (х. 89–96). Улаанбаатар.

  27. Даш, С., & Чимэд, Ү. (1980). Марксизмын өмнөх эдийн засгийн онолын сэтгэлгээний түүхэн хөгжилт (х. 137). Улаанбаатар.

  28. Автор статьи: Антс Вилл. (2015). [Өгүүллийн гарчиг тодорхойгүй]. “Инвестируй” сэтгүүл.

  29. Болдбаатар, Б. (2019). Нийгмийн даатгалын тогтолцооны өнөөгийн байдал, даатгалын хүрээг өргөжүүлэх арга зам. Судалгааны ажлын эмхэтгэл. Монголбанк.

  30. Miller. (2008). Pension system of Great Britain (х. 61). New York.

  31. Гаднын орнуудын хувийн тэтгэврийн тогтолцоо: Их Британи. https://www.tus.mn/?p=789

  32. Тенденции и перспективы развития пенсионных систем в зарубежных странах. https://articlekz.com/article/18586

  33. The Economist. (2017, September 21). Norway’s sovereign-wealth fund passes the $1trn mark. https://www.tus.mn/?p=389

  34. The fund. (2017 оны 5 дугаар сарын 31-нд архивлагдсан). https://www.nbim.no

  35. Дэлхийн банк. (2012). Тэтгэврийн бодлогын шинэчлэлийн хувилбарууд. Улаанбаатар.

  36. Дэлхийн банк. (2012). Тэтгэврийн шинэчлэлийн үндсэн ойлголтууд цуврал: Тэтгэврийн даатгалд хамрагдалт.

  37. Holzmann, R. (2006). Old age income support in the 21st century. World Bank.

  38. Гантулга, Д. (2016). Тэгээд яаж шинэчлэх вэ? Тэтгэврийн шинэчлэл цуврал, № 3.

  39. Тэтгэврийн шинэчлэлийн үндсэн ойлголтууд цуврал. (2012, х. 22). Дэлхийн банк.